Bị đau họng không nên ăn gì khi cơn đau họng ập đến khiến việc nuốt thức ăn trở thành một thử thách khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Nhiều người tự hỏi bị đau họng không nên ăn gì để tránh làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn. Lựa chọn sai thực phẩm trong giai đoạn này có thể gây kích ứng niêm mạc họng đang viêm, làm tăng cảm giác đau rát và kéo dài thời gian phục hồi. Việc nhận biết các loại thực phẩm cần tránh là bước quan trọng để giảm bớt sự khó chịu và hỗ trợ quá trình lành bệnh tự nhiên.
Các loại thực phẩm gây kích ứng cần tránh khi đau họng
Bị đau họng không nên ăn gì? khi niêm mạc họng đang viêm và nhạy cảm, việc lựa chọn thực phẩm phù hợp trở nên vô cùng quan trọng. Một số loại thực phẩm có thể trực tiếp gây ra tình trạng kích thích, làm tổn thương thêm vùng họng đang viêm. Hiểu rõ về các nhóm thực phẩm này sẽ giúp bạn tránh được những cơn đau không đáng có và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hồi phục.
Thực phẩm cứng và giòn gây tổn thương vùng họng
Những loại thực phẩm có kết cấu cứng, sắc cạnh thường gây ra cảm giác đau rát khi nuốt do ma sát trực tiếp với vùng niêm mạc họng đang viêm. Bánh mì nướng giòn, bánh quy khô, ngũ cốc ăn sáng, các loại hạt như đậu phộng, hạt điều và khoai tây chiên đều thuộc nhóm này. Các loại snack đóng gói, ngũ cốc nguyên hạt khô, vỏ bánh mì cứng, các loại hạt rang muối cũng là những thực phẩm không nên ăn khi đau họng. Khi khỏe mạnh, những thực phẩm này có thể mang lại cảm giác ngon miệng, nhưng khi bị đau họng, chúng lại trở thành những “giấy nhám” gây khó chịu và đau đớn khi nuốt.
Khi nuốt những thực phẩm này, các cạnh sắc và bề mặt cứng sẽ cọ xát vào thành họng, tạo ra cảm giác như “cào xước” vùng đang bị viêm. Vì thế bị đau họng không nên ăn vì không chỉ gây đau đớn tức thì mà còn có thể tạo ra những vết trầy nhỏ, làm lộ các đầu dây thần kinh nhạy cảm và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Cảm giác đau nhói, rát buốt sẽ tăng lên sau mỗi lần cố nuốt, khiến tình trạng khó chịu dai dẳng và chậm quá trình lành thương.
So sánh với thực phẩm mềm, việc tạm thời loại bỏ nhóm thực phẩm cứng và giòn sẽ giúp giảm ma sát, tạo môi trường yên tĩnh cho cổ họng lành lại. Ngay cả khi nhai kỹ, các mảnh vụn nhỏ vẫn có thể sắc cạnh và gây khó chịu khi đi qua vùng họng viêm, do đó, lựa chọn thực phẩm mềm, dễ nuốt là lựa chọn an toàn hơn.
Thực phẩm cay nóng và nhiều gia vị kích thích mạnh
Các món ăn cay nóng và nhiều gia vị như ớt, tiêu, mù tạt, cà ri, kim chi, lẩu Thái và các loại sốt sambal, sriracha đều có tính kích thích cao, tác động trực tiếp lên các dây thần kinh cảm giác tại vùng họng đang viêm. Món ăn chiên rán nhiều dầu mỡ cũng nên hạn chế tối đa. Tính kích thích cao của những gia vị này tác động lên các thụ thể cảm nhận đau và nhiệt (TRPV1) trên niêm mạc họng, gây ra cảm giác bỏng rát giả dù thức ăn không thực sự nóng, dẫn đến phản xạ ho hoặc sặc khi ăn cay lúc đau họng.
Hợp chất capsaicin trong ớt và các loại gia vị cay kích thích thụ thể đau, làm tăng cảm giác bỏng rát vốn đã khó chịu. Đồng thời, dầu mỡ từ thức ăn chiên rán có thể bám lại trên niêm mạc họng, tạo cảm giác vướng víu và khó chịu, đôi khi còn làm tăng tiết đờm, gây ho nhiều hơn và làm tổn thương thêm vùng họng đang viêm. Capsaicin và các hợp chất tương tự có thể làm cho cảm giác khó chịu kéo dài hơn, vì chúng tạo thành một lớp màng giữ nhiệt và chất kích thích trên niêm mạc họng, làm đặc dịch đờm và khiến việc tống đờm ra khỏi cổ họng trở nên khó khăn, gây ho nhiều hơn và vòng luẩn quẩn làm tổn thương họng.
Có quan niệm sai lầm rằng ăn cay “cho ra mồ hôi” sẽ giúp giải cảm. Tuy nhiên, trong trường hợp đau họng do viêm, sự kích thích từ thực phẩm cay chỉ làm tình trạng tệ hơn. Mặc dù mức độ chịu cay của mỗi người khác nhau, nhưng khi niêm mạc đã viêm, chúng đều trở nên nhạy cảm hơn đáng kể, do đó việc ăn cay sẽ không mang lại lợi ích mà ngược lại làm tăng sự khó chịu.
Đồ uống cần kiêng khi bị đau họng
Bị đau họng không nên ăn gì ngoài thực phẩm đặc, các loại đồ uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc làm dịu hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng đau họng. Một số loại thức uống dù bổ dưỡng trong điều kiện bình thường lại có thể gây hại khi cổ họng đang viêm. Hiểu rõ về các nhóm đồ uống cần tránh sẽ giúp bạn lựa chọn thức uống phù hợp, hỗ trợ quá trình hồi phục.
Đồ uống có tính axit cao làm tăng kích ứng
Các loại nước ép từ trái cây họ cam quýt như cam, chanh, bưởi, cà chua và dứa mặc dù giàu vitamin C nhưng lại có tính axit cao (độ pH thấp). Khi tiếp xúc với niêm mạc họng đang bị viêm, axit citric từ những loại trái cây này có thể gây ra cảm giác rát bỏng khó chịu, tương tự như việc đổ axet nhẹ lên vết thương hở. Mặc dù vitamin C tốt cho hệ miễn dịch, nhưng tác động tại chỗ lại gây hại khi đau họng cấp, làm tăng độ viêm và đau đớn.
Nước ngọt có gas, soda và các loại nước uống có carbonat cũng cần được tránh xa. Gas trong đồ uống không chỉ gây kích ứng trực tiếp mà còn có thể gây ợ hơi, làm tăng áp lực lên vùng họng đang viêm và có thể đẩy ngược axit dạ dày lên, làm tình trạng viêm trở nên tồi tệ hơn nếu có trào ngược tiềm ẩn. Đường trong nước ngọt cũng không chỉ làm suy yếu tạm thời hệ miễn dịch mà còn là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển tại chỗ, kéo dài thời gian hồi phục.
Các loại đồ uống thể thao (sports drinks) dù được quảng cáo là bù điện giải nhưng thường chứa nhiều đường và axit citric, cũng không phù hợp khi đau họng. Thay vào đó, nước lọc hoặc trà thảo dược ấm là lựa chọn thay thế tốt hơn nhiều để giữ ẩm mà không gây kích ứng.
Rượu bia và cafein gây khô họng và mất nước
Bị đau họng không nên uống rượu, bia và các loại đồ uống chứa caffeine như cà phê, trà đặc, nước tăng lực đều có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhanh hơn bằng cách ức chế hormone ADH, khiến thận thải nhiều nước hơn. Khi cơ thể thiếu nước, niêm mạc họng trở nên khô hơn, làm lớp màng nhầy bảo vệ mỏng đi, giảm khả năng bôi trơn, tăng ma sát khi nuốt và nói, dẫn đến cảm giác ngứa, rát và khó chịu dai dẳng. Việc giữ ẩm cho cổ họng là rất quan trọng trong quá trình hồi phục.
Rượu, ngoài tác dụng lợi tiểu, còn có tính kích thích trực tiếp lên niêm mạc. Cảm giác nóng rát khi uống rượu không chỉ đơn thuần là do nhiệt độ mà còn là dấu hiệu của sự tổn thương tế bào do ethanol tác động. Sự viêm và giãn mạch máu tại chỗ do cồn gây ra dẫn đến đỏ, sưng và có thể gây đau trực tiếp lên các đầu dây thần kinh. Điều này làm cản trở nghiêm trọng quá trình liền sẹo tự nhiên của niêm mạc, làm chậm quá trình hồi phục và làm tình trạng đau họng trở nên nặng hơn.
Rượu bia và caffeine còn có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, trong khi nghỉ ngơi đầy đủ là yếu tố cực kỳ quan trọng để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả và cơ thể phục hồi. Việc sử dụng đồ uống có cồn có thể làm giảm ý thức về việc chăm sóc bản thân, như uống đủ nước và tránh những hoạt động tạo thêm căng thẳng cho cổ họng, dẫn đến tình trạng đau họng kéo dài và tồi tệ hơn.
Thực phẩm thay thế và cách chăm sóc khi bị đau họng
Bị đau họng không nên ăn gì? thay vì chỉ tập trung vào những gì không nên ăn, việc biết lựa chọn thực phẩm thay thế phù hợp cùng các biện pháp chăm sóc tại nhà sẽ giúp bạn vượt qua cơn đau họng nhanh chóng. Những lựa chọn đúng đắn không chỉ làm dịu cơn đau mà còn cung cấp dưỡng chất cần thiết để cơ thể tự phục hồi một cách hiệu quả.
Lựa chọn các món ăn mềm và dễ nuốt
Khi bị đau họng, nên ưu tiên các món ăn có kết cấu mềm, dễ nuốt và không gây kích ứng. Súp gà nấu nhừ với rau củ, cháo trắng, khoai tây nghiền, trứng luộc hoặc trứng bác mềm đều là những lựa chọn tuyệt vời. Súp gà có nước dùng ấm, thịt gà xé nhỏ và rau củ ninh nhừ giúp cung cấp dinh dưỡng và dễ nuốt. Cháo có thể được nấu loãng hoặc đặc vừa, thêm thịt băm hoặc cá xay để tăng giá trị dinh dưỡng. Khoai tây hoặc khoai lang nghiền mịn, thêm chút sữa hoặc bơ sẽ giúp dễ nuốt hơn, trong khi trứng luộc lòng đào hoặc trứng bác mềm cung cấp protein cần thiết.
Sữa chua không đường (nếu không làm tăng đờm với cơ địa của bạn), các loại sinh tố từ trái cây ít chua như chuối, lê, dưa hấu cũng rất phù hợp. Sữa chua không chỉ dễ ăn mà còn chứa lợi khuẩn tốt cho đường ruột, giúp tăng cường hệ miễn dịch. Với sinh tố, nên chọn trái cây ít axit như chuối, bơ, đào, lê và có thể thêm sữa hoặc sữa chua để tạo độ mịn và dễ nuốt. Nhiệt độ thức ăn nên ở mức ấm, không quá nóng để tránh kích thích thêm vùng họng đang viêm, cũng không quá lạnh gây co thắt cơ họng. Việc ăn các món ăn mềm và dễ nuốt không chỉ giảm đau mà còn cung cấp dưỡng chất cần thiết cho quá trình hồi phục.
Cách chế biến cũng đóng vai trò quan trọng: ưu tiên luộc, hấp, ninh nhừ thay vì chiên, xào, nướng. Thức ăn nên được cắt nhỏ hoặc xay nhuyễn nếu cần thiết, đảm bảo không còn cạnh sắc và kết cấu cứng. Lắng nghe cơ thể và chọn món ăn mà bản thân cảm thấy dễ chịu nhất khi nuốt cũng là yếu tố quan trọng giúp giảm đau họng nhanh chóng.
Biện pháp chăm sóc tại nhà giúp giảm đau họng
Ngoài việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, một số biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp làm dịu cơn đau họng hiệu quả. Súc miệng thường xuyên với nước muối ấm (1/4 thìa muối pha với 240ml nước) giúp sát khuẩn nhẹ và giảm sưng. Muối giúp hút bớt dịch viêm trong mô niêm mạc, tạo môi trường không thuận lợi cho vi khuẩn và nước ấm giúp làm dịu cùng lúc rửa trôi chất nhầy. Nên súc miệng khoảng 3-4 lần/ngày, sau bữa ăn và trước khi ngủ, nhớ không nuốt nước muối để tránh làm khô họng.
Uống nhiều nước ấm và trà thảo dược như trà gừng, trà hoa cúc pha với mật ong (nếu không dị ứng) cũng rất tốt. Uống đủ nước giúp giữ ẩm niêm mạc, làm loãng đờm dễ khạc hơn và hỗ trợ chức năng miễn dịch chung. Trà gừng có đặc tính kháng viêm và giảm buồn nôn, trà hoa cúc giúp làm dịu và hỗ trợ giấc ngủ, trà cam thảo cũng là lựa chọn tốt để làm dịu cổ họng. Mật ong có tính kháng khuẩn tự nhiên, giúp làm dịu niêm mạc họng bằng cách tạo lớp màng mỏng bảo vệ. Tuy nhiên, không nên sử dụng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
Bổ sung các biện pháp khác như sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ để không khí không bị khô, đặc biệt vào ban đêm hoặc khi dùng điều hòa/máy sưởi. Ngậm kẹo ngậm đau họng (chọn loại không đường, có thành phần làm dịu như bạc hà, mật ong, pectin) cũng giúp giảm cảm giác khó chịu. Giữ ấm vùng cổ bằng khăn quàng và tránh nói to, nói nhiều để cổ họng được nghỉ ngơi. Nghỉ ngơi đầy đủ là yếu tố quan trọng giúp cơ thể tập trung năng lượng để chống lại nhiễm trùng và phục hồi nhanh chóng.
Kết luận
Hiểu rõ bị đau họng không nên ăn gì là bước quan trọng trong việc quản lý triệu chứng và thúc đẩy quá trình hồi phục. Tránh xa các thực phẩm cứng, giòn, cay nóng, đồ uống có tính axit cao và rượu bia sẽ giúp cổ họng của bạn không bị kích ứng thêm. Thay vào đó, hãy chọn các thực phẩm mềm, dễ nuốt và áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà như súc miệng nước muối, uống đủ nước ấm. Nếu tình trạng kéo dài trên 5-7 ngày, kèm theo sốt cao hoặc khó thở, hãy đi khám bác sĩ để được điều trị kịp thời. Dental-dental hi vọng bạn có thể cải thiện sức khỏe thật tốt.
